Thế Giới Ngầm Liên hệ

Quyền riêng tư dữ liệu cá nhân theo luật an ninh mạng Việt Nam

Khung pháp lý về quyền riêng tư dữ liệu tại Việt Nam: Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật An ninh mạng, Nghị định 13/2023, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.

Ban biên tập Thế Giới NgầmCập nhật · 5 phút đọc
Quyền riêng tư dữ liệu cá nhân theo luật an ninh mạng Việt Nam

Tại Việt Nam, quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân được bảo vệ qua nhiều tầng văn bản: Hiến pháp 2013 ghi nhận quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, Bộ luật Dân sự 2015 cụ thể hóa quyền này, Luật An ninh mạng 2018 đặt ra nghĩa vụ cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng, Nghị định 13/2023/NĐ-CP lần đầu quy định chi tiết về bảo vệ dữ liệu cá nhân, và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được Quốc hội thông qua năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, nâng các quy định này lên tầm luật. Người dùng có quyền được biết, đồng ý, truy cập, yêu cầu xóa dữ liệu và khiếu nại khi bị xâm phạm.

Bài viết mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế tư vấn pháp lý. Hệ thống pháp luật về dữ liệu đang được hoàn thiện nhanh, vì vậy hãy đối chiếu văn bản hiện hành trên cổng thông tin chính thức khi cần áp dụng cụ thể.

Nền tảng: Hiến pháp và Bộ luật Dân sự

Điều 21 Hiến pháp 2013 khẳng định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín cùng các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 quy định việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin về đời sống riêng tư của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác. Đây là cơ sở để yêu cầu bồi thường khi bị xâm phạm.

Luật An ninh mạng 2018

Luật An ninh mạng có hiệu lực từ ngày 1/1/2019, cùng Nghị định 53/2022/NĐ-CP hướng dẫn thi hành. Ở góc độ người dùng, các điểm đáng chú ý:

  • Nghiêm cấm các hành vi như chiếm đoạt, mua bán, công bố trái phép thông tin cá nhân, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác trên không gian mạng.
  • Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng phải bảo mật thông tin tài khoản người dùng, có biện pháp xử lý khi thông tin bị lộ.
  • Một số loại dữ liệu của người dùng tại Việt Nam thuộc diện phải lưu trữ trong nước theo điều kiện quy định tại nghị định hướng dẫn.

Nghị định 13/2023 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân

Nghị định 13/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2023 là văn bản đầu tiên quy định toàn diện về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định phân biệt hai nhóm dữ liệu:

NhómVí dụ
Dữ liệu cá nhân cơ bảnHọ tên, ngày sinh, giới tính, số điện thoại, số định danh cá nhân, địa chỉ, email, tình trạng hôn nhân, thông tin tài khoản số
Dữ liệu cá nhân nhạy cảmQuan điểm chính trị, tôn giáo, tình trạng sức khỏe, thông tin di truyền, sinh trắc học, đời sống tình dục, dữ liệu tội phạm, thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng, dữ liệu vị trí

Dữ liệu nhạy cảm đòi hỏi mức bảo vệ cao hơn và chủ thể dữ liệu phải được thông báo rõ khi dữ liệu này được xử lý. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 kế thừa và nâng cấp nhiều nội dung của nghị định, bổ sung chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn với vi phạm. Doanh nghiệp xử lý dữ liệu khách hàng cần cập nhật quy trình theo luật mới.

Quyền của bạn với tư cách chủ thể dữ liệu

Theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, chủ thể dữ liệu có các nhóm quyền chính:

  1. Quyền được biết về hoạt động xử lý dữ liệu của mình.
  2. Quyền đồng ý hoặc không đồng ý; sự đồng ý phải tự nguyện, rõ ràng, có thể chứng minh, im lặng không được coi là đồng ý.
  3. Quyền truy cập để xem, chỉnh sửa dữ liệu.
  4. Quyền rút lại sự đồng ý.
  5. Quyền xóa dữ liệu trong các trường hợp luật định.
  6. Quyền hạn chế xử lý và phản đối xử lý, ví dụ phản đối dùng dữ liệu cho quảng cáo, tiếp thị.
  7. Quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu của mình.
  8. Quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
  9. Quyền tự bảo vệ theo quy định của pháp luật dân sự.

Cách thực hiện quyền xóa trong thực tế được hướng dẫn trong bài yêu cầu xóa dữ liệu cá nhân.

Nghĩa vụ của doanh nghiệp

Tổ chức thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân phải: thông báo mục đích, loại dữ liệu, thời gian lưu trữ; có sự đồng ý hợp lệ; chỉ xử lý đúng mục đích; áp dụng biện pháp bảo vệ kỹ thuật và quản lý; thông báo cho cơ quan chức năng khi xảy ra vi phạm trong thời hạn quy định; thực hiện đánh giá tác động khi xử lý dữ liệu và khi chuyển dữ liệu ra nước ngoài. Việc mua bán dữ liệu cá nhân trái phép bị nghiêm cấm. Với doanh nghiệp, bảo vệ dữ liệu không chỉ là tuân thủ mà gắn chặt với an ninh hệ thống, như các nguyên tắc trong bài kiểm soát quyền truy cập dữ liệu nhạy cảm.

Khi quyền riêng tư bị xâm phạm

  • Thu thập bằng chứng: ảnh chụp màn hình, đường link, tin nhắn, cuộc gọi kèm thời gian.
  • Yêu cầu tổ chức liên quan ngừng xử lý, xóa dữ liệu, giải thích nguồn thu thập.
  • Báo cáo nền tảng nơi thông tin bị đăng tải trái phép.
  • Gửi phản ánh, tố cáo tới cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc Bộ Công an hoặc cơ quan công an địa phương.
  • Khởi kiện dân sự để yêu cầu bồi thường khi có thiệt hại.

Người dùng nên làm gì ngay hôm nay

Đọc lướt chính sách quyền riêng tư trước khi bấm đồng ý ở ứng dụng mới, đặc biệt mục chia sẻ với bên thứ ba. Từ chối những yêu cầu dữ liệu không liên quan đến dịch vụ. Hạn chế cung cấp ảnh giấy tờ tùy thân cho đơn vị không rõ ràng. Hỏi lại nguồn gốc khi nhận cuộc gọi tiếp thị biết rõ thông tin của bạn. Luật trao quyền, nhưng chỉ phát huy khi người dùng biết và sử dụng. Các bước tự bảo vệ hằng ngày được tổng hợp trong cẩm nang bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến.

Câu hỏi thường gặp

Số điện thoại có phải là dữ liệu cá nhân không?

Có. Theo quy định hiện hành, số điện thoại thuộc nhóm dữ liệu cá nhân cơ bản. Việc thu thập, mua bán, chia sẻ số điện thoại mà không có sự đồng ý hợp lệ hoặc căn cứ pháp lý có thể bị xử lý vi phạm.

Doanh nghiệp có được tự ý chuyển dữ liệu của tôi ra nước ngoài không?

Việc chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài phải đáp ứng điều kiện luật định, bao gồm lập hồ sơ đánh giá tác động và các thủ tục với cơ quan quản lý. Người dùng có quyền được biết dữ liệu của mình có được chuyển ra nước ngoài hay không qua chính sách của doanh nghiệp.

Đăng ảnh người khác lên mạng xã hội có cần xin phép không?

Bộ luật Dân sự quy định việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp như vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng hoặc hình ảnh từ hoạt động công cộng không làm tổn hại danh dự người đó. Tốt nhất nên hỏi ý kiến trước khi đăng.

Tôi có thể yêu cầu ngân hàng cho biết họ lưu những dữ liệu gì về mình không?

Có. Chủ thể dữ liệu có quyền được biết và quyền truy cập dữ liệu của mình. Bạn có thể gửi yêu cầu qua kênh chăm sóc khách hàng; ngân hàng có thể yêu cầu xác minh danh tính trước khi cung cấp thông tin.

Lưu ý: Bài viết mang tính giáo dục, giúp bạn hiểu rủi ro và tự bảo vệ. Thế Giới Ngầm không hướng dẫn truy cập trái phép, mua bán hàng cấm hay bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào.

Ban biên tập Thế Giới NgầmNhóm biên tập theo dõi các vụ tội phạm mạng, chiến dịch triệt phá và văn bản pháp luật về dữ liệu cá nhân; bài viết dựa trên thông cáo của cơ quan chức năng, báo cáo của tổ chức quốc tế và nguồn công khai, được rà soát lại khi có diễn biến mới. Về chúng tôi
Bài liên quan

Đọc tiếp

Quyền Riêng Tư →